กรมวิทยาศาสตร์บริการ ผนึกกำลัง สถาบันอาหาร ลงนาม MOU ยกระดับห้องปฏิบัติการทดสอบ มุ่งสร้างมาตรฐานสากล ดันอุตสาหกรรมอาหารอนาคตไทยสู่สากล
กรุงเทพฯ 10 พฤศจิกายน 2569 –กรมวิทยาศาสตร์บริการ (วศ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และสถาบันอาหาร (NFI) ร่วมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือด้านการพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการและวิทยาศาสตร์ด้านอาหาร เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ มุ่งบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมอาหาร เพื่อยกระดับคุณภาพและความน่าเชื่อถือของผลการทดสอบให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล พร้อมสนับสนุนผู้ประกอบการไทยในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารมูลค่าสูงและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภคและคู่ค้าทั้งในและต่างประเทศ
พิธีลงนามจัดขึ้น ณ สถาบันอาหาร โดยมี ดร.พจมาน ท่าจีน อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ และนางสาวไปยดา หาญชัยสุขสกุล ผู้อำนวยการสถาบันอาหาร ร่วมลงนามในบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ ณ อาคารศูนย์การเรียนรู้อาหารไทย สถาบันอาหาร ซึ่งกำหนดกรอบการดำเนินงานร่วมกันเป็นระยะเวลา 3 ปี
ดร.พจมาน ท่าจีน อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์บริการ กล่าวว่า “ความร่วมมือครั้งนี้ จะมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการทดสอบด้านอาหารของทั้งสองฝ่าย โดยเฉพาะการทดสอบเปรียบเทียบผลระหว่างห้องปฏิบัติการ (Interlaboratory Comparison) เพื่อยืนยันความสามารถและเพิ่มความน่าเชื่อถือของผลการทดสอบให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล ISO/IEC 17025 พร้อมนำร่องยกระดับมาตรฐานการวิเคราะห์สารประกอบเชิงฟังก์ชัน (Functional Ingredients) 10 ชนิด เพื่อรองรับการขึ้นบัญชี Positive List ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)”
นางสาวไปยดา หาญชัยสุขสกุล ผู้อำนวยการสถาบันอาหาร เปิดเผยว่า ปัจจุบันอุตสาหกรรมอาหารไทยต้องเผชิญกับความท้าทายจากการแข่งขันในตลาดโลกและข้อกำหนดด้านมาตรฐานสินค้าที่เข้มงวดมากขึ้น การพัฒนาศักยภาพห้องปฏิบัติการและระบบการทดสอบให้มีความถูกต้อง แม่นยำ และเป็นที่ยอมรับในระดับสากล จึงเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถของอุตสาหกรรมอาหารไทย
“สถาบันอาหารให้ความสำคัญกับการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาสนับสนุนผู้ประกอบการตลอดห่วงโซ่อุตสาหกรรมอาหาร ความร่วมมือกับกรมวิทยาศาสตร์บริการในครั้งนี้ จะช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าถึงบริการทางวิทยาศาสตร์ที่มีคุณภาพ และสามารถนำผลการทดสอบไปใช้ประกอบการพัฒนาผลิตภัณฑ์และเพิ่มโอกาสทางธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ” นางสาวไปยดา กล่าว
สำหรับการเตรียมพร้อมให้บริการวิเคราะห์สารสำคัญทั้ง 10 ชนิด แบ่งเป็น 1) กลุ่มที่อยู่ในบัญชี Positive Lists ของ อย. แล้ว ได้แก่ EPA, DHA, โกโก้ฟลาวานอล, กรดไขมันโอเลอิก 2) กลุ่มสารสำคัญที่รอ อย. ประกาศ ได้แก่ ลูทีน/ซีแซนทีน (Lutein/ Zeaxanthin), GABA และ 3) กลุ่มที่อยู่ระหว่างเตรียมเอกสาร (Dossier) เพื่อให้ อย. พิจารณา ได้แก่ เคอร์คูมิน (Curcumin), DNJ, Polymethoxyflavones (DMF, TMF, PMF) และ จิงเจอรอล (Gingerol) ซึ่งคาดว่าจะสามารถเปิดให้บริการแก่ผู้ประกอบการได้ในช่วงกลางปี พ.ศ. 2570
ปัจจุบันประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 447 พ.ศ. 2566 มีรายการ Positive Lists ที่สามารถแสดงข้อความกล่าวอ้างหน้าที่อื่นที่อยู่ในประกาศฯ แล้ว 10 รายการ รวม 14 ข้อความกล่าวอ้าง ขณะเดียวกันยังมีสารสำคัญจากวัตถุดิบไทยอีกกว่า 48 ชนิด ที่อยู่ระหว่างรอการประกาศการวิจัยและเตรียมข้อมูลเพื่อสนับสนุนการขึ้นทะเบียนเพิ่มเติม โดยมีเป้าหมายขึ้นทะเบียนให้ได้ถึง 150 ข้อความกล่าวอ้างทางสุขภาพ ซึ่งการมีห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐานจะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มจากวัตถุดิบไทย เช่น โกโก้ ขมิ้นชัน กระชายดำ และขิง ไปสู่สารประกอบเชิงฟังก์ชันและผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพมูลค่าสูงในอนาคต
ความร่วมมือครั้งนี้ นับเป็นการรับไม้ต่อจาก สอวช. อย. และหน่วยงานภาคีเครือข่ายจากทั้งภาครัฐ เอกชน และหน่วยให้ทุนวิจัย บพข., สวก. ที่จะเร่งให้ผู้ประกอบการไทยสร้างผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงออกสู่ตลาดได้จริงในระยะเวลาอันรวดเร็ว ผู้ประกอบการไทยโดยเฉพาะ SMEs จะสามารถเข้าถึงบริการวิเคราะห์ทดสอบในประเทศ ปลดล็อกข้อจำกัดด้านระยะเวลาและต้นทุนในการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ รวมถึงสร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างเป็นรูปธรรมตามแนวทางเศรษฐกิจ BCG Model โดยจะช่วยให้กลุ่มเป้าหมายหลัก เช่น ผู้ผลิตวัตถุดิบและสารสกัด ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพร และผู้ผลิตอาหารและเครื่องดื่มสุขภาพ สมาคมการค้า และหน่วยงานให้ทุนพัฒนาอาหารแห่งอนาคต สามารถนำรายงานผลการวิเคราะห์และเอกสาร COA ไปประกอบการขึ้นทะเบียน อย. และใช้ข้อความการกล่าวอ้างทางสุขภาพเป็น "จุดขาย" ของผลิตภัณฑ์ได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่จะช่วยส่งเสริมให้ประเทศไทยมีมูลค่าตลาดสินค้าเกษตรและอาหารรวม 4.7 ล้านล้านบาท และผลักดันสัดส่วนอาหารแห่งอนาคตให้เติบโตเป็น 1.2 ล้านล้านบาท (ร้อยละ 25 ของตลาดทั้งหมด) ภายในปี พ.ศ. 2575 พร้อมก้าวสู่การเป็น Future Food Innovation Hub of Asia ตามเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์อย่างยั่งยืน