”สว.ชิบ” ชำแหละงบ สสส. แนะปฏิรูปรับมือวิกฤตสุขภาพจิต-จี้เปิดข้อมูลเงินค้างท่อเรียลไทม์
รัฐสภา - ในการประชุมวุฒิสภา วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 วาระพิจารณารายงานประจำปีงบประมาณ 2567 และ 2568 ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยมี พลเอก เกรียงไกร ศรีรักษ์ รองประธานวุฒิสภา คนที่หนึ่ง เป็นประธานในที่ประชุม
นายชิบ จิตนิยม สมาชิกวุฒิสภาจากจังหวัดกาญจนบุรี อภิปรายภายหลังรับฟังการชี้แจงรายงานของสสส.ว่า กลไกภาษีบาปยังจำเป็นเพื่อรักษาความเป็นอิสระและความต่อเนื่องของงานสร้างเสริมสุขภาพ แต่ต้องแลกมาด้วยผลลัพธ์ที่จับต้องได้และความโปร่งใสที่ตรวจสอบได้
นายชิบ ชี้ให้เห็นความย้อนแย้งระหว่างงบประมาณกับวิกฤตสุขภาพจิต โดยระบุว่าตลอดกว่า 20 ปี สสส. ได้รับจัดสรรภาษีบาปเฉลี่ยปีละ 4,200-4,500 ล้านบาท และใช้งบด้านสุขภาวะทางจิตโดยตรงเฉลี่ยปีละ 150-250 ล้านบาท แต่ปัจจุบันคนไทยกลับเผชิญปัญหาสุขภาพจิตสะสมสูงถึง 13.4 ล้านคน มีผู้ป่วยจิตเวชเข้ารักษาเพิ่มขึ้นกว่า 2.9 ล้านคนต่อปี และมีอัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จพุ่งสูงในรอบ 10 ปี อยู่ที่ 4,800-5,100 คนต่อปี หรือ 7.94-8 ต่อแสนประชากร)
"ตัวชี้วัดของ สสส. มักเน้นนับยอดเชิงปริมาณ เช่น ผู้เข้าอบรม ยอดทำแบบประเมินออนไลน์หลักล้านครั้ง หรือยอดเข้าถึงสื่อหลักสิบล้านครั้ง มากกว่าผลลัพธ์ปลายทางว่าช่วยให้ผู้เสี่ยงสูงเข้าถึงการรักษาได้จริงกี่ราย และลดการฆ่าตัวตายได้จริงกี่คน" นายชิบ กล่าว
นายชิบ ยังได้เสนอให้ สสส. เชื่อมฐานข้อมูลคัดกรองออนไลน์เข้ากับระบบส่งต่อผู้ป่วยของกรมสุขภาพจิตและ สปสช. ปรับลดงบประชาสัมพันธ์ภาพกว้างมาเน้นเยียวยาเฉพาะกลุ่มผู้ได้รับผลกระทบจากหนี้ครัวเรือนและพนันออนไลน์ซึ่งมีผู้เล่นกว่า 3.6 ล้านคน รวมถึงทบทวนงบโครงการใหญ่ที่ไม่สามารถพิสูจน์ผลสัมฤทธิ์ในการลดความเสี่ยงได้จริง
นอกจากนี้ นายชิบ ยังเรียกร้องให้ สสส. ยกระดับธรรมาภิบาลท่ามกลางกระแสการแก้ไข พ.ร.บ. สสส. โดยให้เร่งชี้แจงตัวเลขเงินเหลือจ่ายสะสมค้างท่อหลักพันล้านบาทจากการเบิกจ่ายล่าช้าหรือยกเลิกโครงการ รวมถึงแก้ปัญหาการกระจุกตัวของทุนในโครงการขนาดใหญ่มูลค่าเกิน 5 ล้านบาทที่มักตกอยู่กับเครือข่ายหรือมูลนิธิเดิม ด้วยการเปิดเผยข้อมูลการอนุมัติงบประมาณ สถานะการเบิกจ่าย และเงินสะสมค้างท่อรายโครงการแบบเรียลไทม์ผ่านระบบดิจิทัลให้สาธารณชนตรวจสอบได้ทันที ไม่ใช่รอเพียงการตรวจย้อนหลังของ สตง.
"หาก สสส. ต้องการรักษาเกราะป้องกันความเป็นอิสระจากภาษีบาปนี้ไว้ ต้องปฏิรูปทั้งการวัดผลลัพธ์ปลายทางและความโปร่งใสในการบริหารงบประมาณ เพื่อพิสูจน์ว่าความเป็นอิสระตามกฎหมายจะไม่กลายเป็นช่องว่างของความไม่โปร่งใสและการทำงานที่ย่ำอยู่กับที่" นายชิบ กล่าว
